است . . . حسن بن حىّ گفته است : در جايى كه زنش ادّعا كند او را طلاق داده يا برده‌اش مدّعى شود او را آزاد ساخته و يك شاهد عادل هم قائم شود به او گفته مىشود : قسم بخور كه طلاق ندادى و آزاد نكردى تا تبرئه شوى . اگر خوددارى كرد حكم به طلاق و عتق مىشود و در جاى ديگر گفته است : مدت زيادى زندانى مىشود ، حدود يك سال و بعد آزاد مىشود . و در جاى ديگر گفته است : زندان ابد مىشود تا قسم بخورد . « 1 » ج ) حبس مدّعى عليه كه از پاسخ و توضيح خوددارى كند : فقيهان بزرگ شيعه بدان تصريح كرده‌اند ؛ همانند شيخ مفيد در مقنعه ، شيخ طوسى در نهايه ، محقق حلّى در شرائع الاسلام ، علّامه در قواعد الاحكام و تذكرة الفقهاء ، شهيد ثانى در مسالك الافهام و روضة البهيّه و سيّد در رياض المسائل و در مفتاح الكرامه از 25 كتاب فقهى نقل كرده است . از معاصران مانند سيّد ابو الحسن اصفهانى در وسيلة النجاة ، امام خمينى ، آية اللّه گلپايگانى و والد بزرگوارم ( آية اللّه طبسى ) در حاشيه‌شان بر وسيلة النجاة و از اهل سنّت قرافى در فروق . طبق نقل مفتاح الكرامه اين قول مشهور است بلكه اختلافى در آن نيست چنان كه در جواهر الكلام است و برخى اضافه كرده‌اند كه در حبس به آنان سخت‌گيرى مىشود ، چنان كه در رياض المسائل آمده است . آراى فقيهان شيعه 1 . شيخ مفيد : همين طور اگر به چيزى اقرار كرد ، ولى توضيح نداد ، مثل اينكه بگويد : از او بر گردن من چيزى است ، ولى نگويد چه چيز است در اينجا حاكم او را ملزم مىكند توضيح دهد آن چيست . اگر توضيح نداد او را حبس مىكند تا توضيح دهد . « 2 » 2 . محقق حلّى : اقرار به مبهم پذيرفته مىشود و اقراركننده . بايد توضيح دهد . اگر خوددارى كرد به حبس مىافتد و بر او سخت مىگيرند تا توضيح دهد . « 3 » 3 . يحيى بن سعيد : اگر به چيزى اقرار كرد ولى مشخص نكرد ، حبس مىشود تا توضيح دهد . « 4 »

--> ( 1 ) . محلّى ، ج 9 ، ص 373 ، مسألهء 1783 . ( 2 ) . مقنعه ، ص 112 و مانند آن در : شيخ طوسى ، نهايه ، ص 342 . ( 3 ) . شرائع الاسلام ، ج 3 ، ص 152 . ( 4 ) . جامع للشرائع ، ص 524 .